شایعاتی که ایرانیان باور دارند

می‌خوام بعضی شایعات گسترده‌شده در ایران رو در این پست فهرست کنم. تعداد این شایعات زیاده و تلاش کردم تنها معروف‌ترین‌هاشون رو بنویسم یا حداقل بهشون اشاره‌ای داشته باشم. بعضی از این شایعات ممکنه تاثیر مستقیم روی رفتار و عادت‌های مردم داشته باشه. امیدوارم بتونم در طول زمان این فهرست رو بهتر کنم.

پیش از همه چیز یک توصیه یک خطی بکنم: اگر به دنبال مطالب علمی هستید، به وب‌سایت‌های فارسی اعتماد نکنید.


توجه: اگر بیماری‌ای دارید، نکات پزشکی این مقاله را نادیده بگیرید و تنها حرف پزشکتان گوش کنید

شعر «بسی رنج بردم در این سال سی» از فردوسی نیست

این از شایعاتیه که متاسفانه کتاب درسی مدرسه به خوردمون داده. من در خوندن شاه‌نامه در به در به دنبال این بیت می‌گشتم که به نوعی معروف‌ترین بیت شاه‌نامه هست! ولی نبود. این بیت احتمالاً توسط دیگران در هجونامه‌ای نوشته شده و بعد به فردوسی نسبت داده شده. اگه شما فکر می‌کنین که این بیت از فردوسی هست یک شاه‌نامه معتبر بیارین و این بیت رو توش بهم نشون بدین.

این تنها شعر جعلی مدرسه نیست. کتاب درسی دو بیت «من از روییدن خار سر دیوار دانستم...» و «دود اگر بالا نشیند کسر شأن شعله نیست...» رو هم به صائب تبریزی نسبت داده بود که جفتشون از اون نیستن. در این باره در پست جملات جعلی نوشتم.

بر سردر سازمان ملل شعر «بنی آدم اعضا یک دیگرند» قرار ندارد

این شایعه رو هم تا جایی که یادمه در کتاب درسی ابتدایی خوندم! این شعر در سردر سازمان ملل وجود نداره. منشاء شایعه درست مشخص نیست، خبرگزاری ایسنا نوشته: «احتمالا در سال‌های ابتدایی افتتاح سازمان ملل، در نمایشگاهی عمومی از طرف ایران لوحی با این مضمون در آن‌جا نصب شده و احتمالا در مدت کوتاهی برداشته شده باشد و همین باعث شده در طول چند دهه، این اشتباه شگفت‌آور در دهان همه‌ی نویسندگان، سخنرانان و مردم کوچه بازار بچرخد».

شایعات از چیزهای ساده‌ای به یک واقعیت در جامعه تبدیل می‌شن. مثلاً امین حیایی در فیلم مهمان (1385) در دیالوگ دقیقه ۳۱ به شوخی گفت: «اُسکل اسم پرنده‌ایه که سرتاسر سال دونه جمع می‌کنه، قایم می‌کنه، بعد یادش می‌ره کجا قایمش کرده». این شوخی جدی گرفته شد و به سرعت پخش شد و شاید تا امروز هم خیلی‌ها باورش داشته باشن ولی هیچ پرنده‌ای به این نام وجود نداره و اسکل به احتمال زیاد تادیب شده فحش دیگریست.

خوردن هویج چشم‌ها را قوی نمی‌کند

این شایعه منشا جالبی داره. ارتش بریتانیا در جنگ جهانی دوم دست‌گاه رادار رو اختراع کرد و این اختراع در اون زمان محرمانه بود، پس برای گم‌راه کردن ارتش آلمان دروغی رو به صورت گسترده منتشر کرد که هویج بینایی رو بهبود می‌ده و خلبانان انگلیسی با خوردن مقدار زیادی هویج در شب بهتر می‌بینن. همین دروغ در جهان پخش می‌شه و به پدربزرگ‌های ما می‌رسه و از اون به مادرانمون و بعد به ما.

گرچه در هویج ویتامین آ هست که نبودنش به بینایی ضربه می‌زنه، ولی زیادتر شدنش به شما چشم عقاب نمی‌ده. در ضمن ویتامین آ در میوه‌های دیگه هم هست پس برای بهتر دیدن هویج نخورین که کارساز نیست.

درباره خاصیت فوق‌العاده مواد غذایی اگر چیزی رو از منابع علمی نخوندین و از ننه بابا شنیدین بهتره یک بازنگری بهشون بکنین. مثلاً اسفناج منبع خوبی برای آهن نیست. در بچگی شعری داشتیم «شیر مایعی مفیده، مانند برف سفیده» ولی محققان هنوز مطمئن نیستن شیر برای انسان بالغ مفید باشه چون ضررهای زیادی هم داره.

خوردن آب هنگام غذا مشکل‌ساز نیست

از بچگی مادرم من رو از خوردن آب بین و بعد از غذا منع کرده چون به گفته خودش «دکترهای تغذیه می‌گن نباید خورد». این تفکر تداخل هاضمه با خوردن آب سر غذا رو جاهای دیگه‌ای هم دیدم. این شایعه درست نیست و آب خوردن مشکلی با غذا نداره. 

اگر این نبایدها رو از جاهای غیرعلمی شنیدید بازنگریشون بکنید. مثلاً تِرِق کردن انگشت‌ها آرتروز نمی‌یاره. یادمه زمانی که تو دانش‌گاه دوستی بهم گفت که نباید ماهی رو با ماست بخورم خندم گرفت چون من شمالی هستم و ما گاهی هفته‌ای پنج وعده هم ماهی داشتیم. طرف ما (بر خلاف طرف اونا) ماهی و ماست یک باید هست، حتی چیزی به نام ماست‌پلو داریم که با ماهی می‌خوریم و اگه خوردن این دو با هم مشکل فاجعه‌باری داشت حتما طی قرن‌ها ماهی‌خوری فهمیده بودیم. و این کار مشکلی نداره و دوست من در یک نباید شایعه‌گونه بود.

خودارضایی خطری ندارد و بینایی را کم نمی‌کند

این هم از شایعاته عجیبه! خودارضایی تاثیری رو بینایی نداره و دلیل عینکی بودنتون نیست. جوک‌ها و کلیشه‌های طنز رو جدی نگیرین. برای بدن تفاوت خودارضایی و آمیزش زن و مرد طوری نیست که در یکی چشم‌هاتون رو ضعیف کنه! طبق وبسایت healthline:

خودارضایی عملی طبیعی و امن است. برخلاف شایعات، هیچ عوارض فیزیکی‌ای برای خودارضایی نیست.

تنها نگرانی‌ای که برای خودارضایی یاد شده اعتیاد به اونه در بین پزشکان هنوز اختلافه که چنین اعتیادی اصلا وجود داره یا نه. اعتیاد در خودارضایی به معنی اینه که انقدر زمان صرف این کار بکنید که از رفتن به مدرسه، ملاقات کاری یا بقیه زندگی عقب بمونید. در غیر این صورت اعتیادی ندارید. حتی اگر چندین بار در روز باشه باز هم بی‌مشکله.

ریاضی انیشتین در مدرسه بد نبود

شایعات درباره انیشتین بسیار زیاده. انیشتین نقش پررنگی در ساخت بمب اتم نداشته، در ضمن انیشتین راست دست بوده نه چپ دست. اما یکی از پررنگ‌ترین شایعاتی که هست اینه که انیشتین در مدرسه خنگ بوده. این طور نیست. انیشتین از کودکی بسیار در ریاضی پر استعداد بوده و در پانزده‌سالگی دیفرانسیل و انتگرال رو یاد گرفته بود و از بااستعدادترین‌ها در آزمون‌های ریاضی بود.

داستان‌هایی که درباره خدایی مشاهیر گفته می‌شه بسیاریش دروغه. تقریباً داستانی دربارهٔ ادیسون نخوندم که راست بوده باشه. بهتره اگه داستان عجیب و سخت‌باوری درباره مشاهیر شنیدین بار دیگه در منابع معتبر چکش کنین. یا اگه فکر می‌کنین که دکتر حسابی واقعاً یک فیزیک‌دان برجسته یا حتی یک فیزیک‌دان متوسط رو به پایین بوده ، احتملاً بهتره سری به مقالاتش بزنین تا بدونین اسیر شایعات و قهرمان‌سازی‌ها بودید.


در نهایت می‌خوام باز به توصیه یک خطی اول مقاله برگردم. من محیط وب فارسی رو برای اطلاعات علمی جای مناسبی نمی‌دونم چون نهادهای علمی معتبر ما تا حالا علاقه چندانی به انتشار گسترده مطالبشون در اینترنت نداشتن. زمان جست‌و‌جو مطالب علمی به جای وب‌سایت نهادهای پزشکی معتبر به مثلاً خبرگزاری فلان می‌خوردم. نوشته‌هاشون درست و علمی نبود و به شدت توصیه می‌کنم با دید شک به مقالات روزنامه‌های داخلی نگاه کنید*. اگر می‌خواید یک مطلب مثلاً درباره آرتروز گردن پیداکنید تمام سعیتون رو بکنید که از سایت تخصصی پزشکی باشه نه یک خبرگزاری.

در مرام‌نامه‌های ویکی‌پدیا صفحه‌ای هست که منبع معتبر رو از دید خودش توضیح داده. توصیه می‌کنم بخونیدش و امیدوارم روزی برسه که وب فارسی هم پر از منابع معتبر علمی بشه.

پ.ن*: خیلی از این مقالات رو از دید دکتر فلانی نوشتن که از طرف یک نهاد نبود. یک دکتر یک آدمه، می‌تونه کم‌سواد، خرافاتی یا احمق باشه. خود این دکتر برای حرف‌هاش باید منبعی از یک نهاد معتبر علمی یا سازمانی تحقیقاتی یا دست کم یک تحقیق معتبر داشته باشه. پس منبع زمانی معتبره که از یک نهاد و پژوهش‌گاه معتبر باشه (مثل who). نظر دکتر فلانی پشت کوچمون اهمیتی نداره! (جالبه که معتبرترین فرد یعنی لینوس پاولینگ یک بار نظر (تئوری) شخصی خودش رو درباره تاثیر ویتامین c روی سرماخوردگی گفت (بی‌پژوهش)، این نظر به یک شایعه جهانی تبدیل شد و الان بعضی مردم فکر می‌کنن ویتامین c زمان سرماخوردگی معجزه می‌کنه در حالی که درست نیست.)

آواتار
۰۶ جولای ۰۸:۵۷ علیرضا آهنی

مطلب واقعا مفیدی بود ممنون از وقتی که برای اگاهی بقیه میزارید 🙏

+ یکی از تنها نظراتی بود که از اموجی توش استفاده کردم !

ممنونم. بعید می‌دونم افراد زیادی این مطلب رو ببینن البته، من بیشتر تفریحی می‌نویسم.
آواتار

خیلی ممنون بابت اینکه تحقیق و اطلاع رسانی می‌کنید. من هرجا تونستم به اشتراک گذاشتم. 

ممنون :)
آواتار
۰۶ جولای ۱۳:۵۴ غمی ‌‌‌

البته آب برای کسایی که ریفلاکس معده دارند مناسب نیست و اون رو تشدید می‌کنه. همین‌طور دمای آب هم مهم. آب خیلی سرد فرایند هضم رو کمی کند می‌کنه.

یکی از علل احتمال اعتیاد به خودارضایی ترشح پایین هورمون پرولاکتین بعد از انزال در اونه. در حالی که این هورمون بعد از آمیزش سه تا چهار برابر بیشتر ترشح می‌شه و یکی از کارای این هورمون اینه که جلوی ترشح هورمون‌های جنسی رو می‌گیره و این‌طوری باعث سیری و رضایت جنسی می‌شه. (صرفا جهت اطلاع این رو گفتم)

نکته خوبی گفتی. بهتره اول پست بنویسم که اگه بیماری خاصی دارین حرف دکترتون رو گوش کنین.

منبعت برای گفتت چیه؟ چون منابعی که من می‌خوندم حتی گاهاً تو وجود چیز مستقیمی به نام اعتیاد خودارضایی شک داشتن. با سرچ‌ کردن کلیدواژه‌هایی که گفتی اولین مقاله‌ای که دیدم این بود که حرفی که زدی رو نادرست می‌دونه:
You won’t become addicted to it, but you might want to mix up how you get to orgasm or just incorporate your preferred stroke into all other sexual activity.

با سرچ کردن Prolactin and masturbation addiction تو نگاه اول تیتر مهمی ندیدم. پس حدس می‌زنم اگرم چیزی باشه باید بسیار نامهم باشه. آیا تو منبعی قوی‌ای براش داری؟
آواتار
۰۶ جولای ۱۴:۲۲ غمی ‌‌‌

این درباره میزان ترشح پرولاکتین توی دوحالته:

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0301051105001110

و اینکه ترشح پایین ممکنه باعث اعتیاد بشه استنتاج شخصی خودمه از کارکرد این هورمون. چون ترشح کمش هورمون‌های جنسی رو کاملا مهار نمی‌کنه و گاها احساس سیری و کفایت به فرد دست نمی‌ده.

جالبه این همون مقاله‌ای هست که تو پستی که لینکشو بهت دادم دربارش نوشته و گفته نتایجش نشونه بدی برای خودارضایی نیست و ربطی به اعتیاد نداره. این مقاله هم مال 2006 هست و اگه نشونه بدی بود حتماً دانش‌مندان تو این 14 سال دربارش بیشتر می‌نوشتن.
آواتار

فکت‌های تاریخی و امثالهم رو می‌شه با این قاطعیت رد یا اثبات کرد ولی به نظرم کمترین چیزی که باید از علم یادگرفت اینه که قطعی نیست. درمورد همینایی که گفتید هم خیلی مثال‌های نقض وجود داره.

+ بجز هویج البته. که خیلی جالب بود. 👍

آره علم قطعی نیست، درسته. گرچه بازه اطمینان داره مثلاً این که انسان‌ها قلب دارن یک گزاره علمی هست و درجه قطعیتش صد در صده، همین طور گرد بودن زمین.
این که ماست و ماهی رو با هم خوردن ضرر نداره شاید قطعی نباشه ولی بازه اطمینانش به ما می‌گه آزمایش‌ها ثابت کردن اگرم ضرری داشته باشه ضرر چشم‌گیری نیست؛ اگه بود تو آزمایش‌ها دیده بودیم.

درباره علم قدیم، از اون جا که علم نوین مدت زمان کوتاهی هست که شکل گرفته نباید با علم قدیم مقایسش کرد. و این که در مرزهای علم امروز ممکنه هر لحظه دیدگاه‌ها تغییر، این کاملاً درسته. باید حواسمون باشه وقتی درباره مرز علم صحبت می‌کنیم.
آواتار
۰۷ جولای ۰۴:۵۶ گیلبرت ‌‌

از همه اینا غم‌انگیزتر قضیه دکتر حسابی هست چون منبع همه این شایعه‌ها پسرش (ایرج حسابیه) ایرج اخیرا فقط به فیزیک هم کفایت نکرده و پدرش رو پزشک و ریاضیدان و زیست‌شناس و ادیب و هزارتا چیز دیگه هم معرفی کرده :/

دکتر حسابی تنها افسانه‌ای هست برای ملتی که نیاز به قهرمان داشت. ایشون چیزی جز یک استاد ساده فیزیک نبود.
آواتار
۰۷ جولای ۱۶:۱۴ محمدحسین قربانی

حرفات که خیلی درسته ولی بعضی موقعها شاید شایعه نشه گفت بهشون. چون مثلا حرفای فروید و یونگ هم که مثلا آدمای بزرگی توی حوزه خودشون هستن باید بگیم شایعه هستن چون اثبات علمی ندارن.  اگه بخام چیزی اضافه کنم باید بگم که حتی به هر مقاله علمی پژوهشی هم نمیشه اعتماد کرد چه برسه این مقالات همایشی که دیگه قشنگ دارن علم را مسخره میکنن. به هرحال نوع نشریه، نویسنده و... خیلی فاکتورهای دیگه مهمه. الان راجع به خیلی موضوعات هم در تائید و هم در رد موضوع مقاله هست. یسریا اومدن با توجه به رد اون موضوع کار را ادامه دادن و یسریا در جهت تایید اومدن و عمیقتر شدن در موضوع. آخرش باز هم نظر و استدلال‌های شخصی خیلی اوقات تاثیرگذاره

 

 

آواتار

روحیه پرسش‌گرانه چیزیه که ادم این روزها کم می‌بینه. 

به نظر من فلسفه جدای از حفظ کردن عقاید افرادی که به عنوان فیلسوف می‌شناسیم، بیشتر در مورد دید ما به اطلاعات و وقایع اطرافمون و‌ نوعی طرز تفکر تحلیل‌گرانه است. چیزی که در پست‌های کم‌یابی مثل این پست دیده می‌شه. 

ممنون که سوادتون رو با ما به اشتراک گذاشتید.‌

ممنون، بیشتر کنج‌کاویه تا سواد.
آواتار

سلام

طبق معمول از اینکه نتیجه ی جست و جوها و کنجکاوی هات رو با ما تقسیم می کنی،ممنونم.خیلی

 

من فقط به اون بخش ادبی و شاهنامه ش کار دارم

نه تنها این بیت که خیلی از بیت های دیگه هم مال فردوسی نیست

شادروان مینوی گفته بودن که این شاهنامه ی فعلی حرامزاده س(البته از صراحت کلمه معذرت می خوام.صرفا نقل قول کردم)

دلیلش می تونه این باشه که نسخه نویسا موقع رونویسی،چون کم کم وزن ابیات براشون ملکه ذهن میشده،خودشون رو هم جای شاعر،صاحب شعر می دونستن و گاه بیتهایی رو اضافه می کردن.چون فکر می کردن شاعر کم کاری کرده و یه جاهایی از داستان ناقصه..!!

همین طور به تعداد بیت ها اضافه میشده.جالبه که تخیلات و تصورات و حتا جنبه های میهن پرستی و دوستی و دشمنی هم نقش خیلی پررنگی داشته.

همین باعث تفاوت نسخه ها هم میشده.

 

باز هم تشکر میکنم ازت و امیدوارم این راه بی پایان برات خسته کننده نشه و ادامه بدی..!

ممنون ازت.
کاش ولی کتاب درسی رو با دقت‌تر بنویسن.
آواتار

راجع به اون توصیه‌ای که کردی، 

واقعیت شیرینی نیست و یکم غرب‌گرایانه به نظر می‌رسه ولی من واقعا بعد از اینکه به انگلیسی تسلط نسبی پیدا کردم و شروع کردم به گوگل کردن به انگلیسی و خوندن منابع انگلیسی حس کردم زندگیم چند درجه منطقی تر شده و خیلی چیزا که قبلا برام گنگ بود تازه داره واضح و روشن میشه!

آواتار

با قسمت اخر متنت خیلی موافق بودم!تا میای چیزی میگی حتی بدیهی ترین چیزارو زود اسم یه دکتر "که درخیلی موارد درست هم نیس و اون بنده خدا چیزی نگفته"رو پشتش میگن :/انگار اونام ادم نیستن و ممکن نیس اشتباه کنن

البته ترق کردن انگشت ها ارتروز نمیاره ولی به مرور زمان اگه زیاد انجام بشه باعث بدفرمی انگشت میشه.ولی اره اسیب جدی ای نمیزنه

چه جالب بود اون اولیرو واقعا نمیدونستم!

آواتار
ممنون بابت اطلاع رسانی .. واما یکی از شایعات دیگر این است که کندن موی سفید باعث زیاد شدن تعداد موهای سفید میشه...ولی من قبلا راجبش تحقیق کردم ن تنها باعث زیاد شدن نمیشه بلکه چون از ریشه کنده میشه فولیکول مو رو ضعیف میکنه و باعث عدم رشدش میشه.
آواتار
یادتون نره خود ارضایی توی روحیه تاثیر گذاره
آواتار
واقعا مفید بود
خسته نباشید..
خواهش می‌کنم.
آواتار
۱۶ می ۰۸:۰۳ جنگل کوچک
سلام بهتون
دیروز وسط حرفامون با دوستام یهو بحث اینکه میگن "فلان غذا بوش پیچیده و پسر بچه هوس می کنه" پیش اومد!!
بعضیا می گفتن که پشتش دلایل علمی هست و درسته.
حالا برام سوال شد که بدونم این حرف رو که همیشه هم در مورد پسربچه ها شنیدیم واقعا از کجا میاد و درسته یا نه. اندک تلاشی کردم ولی بی نتیجه بود. واقعا نمیدونم چه جوری باید رفرنس یا منبع علمی درست در مورد همچین چیزی پیدا کرد.(البته اگر که باشه) که یاد این پست وبلاگتون افتادم. گفتم از شما بپرسم ببینم شما اطلاعاتی دارید در این مورد؟
سلام. آیا این مقاله که درباره رابطه بین بو و گشنگی هست کمک می‌کنه؟
آواتار
۱۶ می ۱۵:۳۸ جنگل کوچک
خیلی ممنون ولی راستش نه.
شما این قضیه رو که من گفتم رو تا حالا شنیده بودید؟
اینجوریه که میگن بوی غذا پیچیده "پسر بچه" اینجاست شاید هوس کرده باشه دلش بخواد حتما بهش بدید بخوره. یعنی اینجوریه که این حرف رو هیچ وقت در مورد دختر بچه ها نمی زنن.
نه والله اصلاً نشنیدم چنین چیزی رو هنوزم درست متوجه نشدم که چیه. قبلاً فکر کردم منظور اینه که «چون بوی غذا پیچیده پس شاید باعث بشه که پسر بچه هوس کنه»، که این چیز مقعول و علمی‌ای هست چون بوی غذا اشتها رو زیاد می‌کنه.
اگه علت و معلول برعکسه علمی نیست.
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
سرندیپیتی تنها نام شخصیت صورتی کارتون جزیرهٔ ناشناخته نیست؛ «serendipity» واژه‌ای انگلیسی با پیشینه ایرانیست که به یافته‌ای نیکو به صورت ناگهانی اشاره دارد. دست‌آوردی اتفاقی و مثبت که جوینده به دنبالش نبوده، اما به دستش آورده.
همان‌طور که بعضی آدم ها ناگهان خوشبخت می‌شوند، همان‌طور که شاید شما یک روز سرندیپیتی خود را بیابید.

پ.ن: واژه سرندیپیتی از واژه ایرانی سرندیپ ساخته شده. سرندیپ به معنای سریلانکایی است.


ذات متن برای خوانده شدن است؛ کپی بدون ذکر منبع مجاز می‌باشد.